Zgodnie z ustawą o lasach, LP muszą same się finansować, co przy obecnej koniunkturze na drewno oznacza, że swoje nadwyżki finansowe muszą przejeść, i robią to ostatnio ? i to trzeba przyznać - doskonale.

Dla wyjaśnienia: LP płacą CIT, czyli podatek od zysków, wyłącznie od działalności dodatkowej - jak sprzedaż sadzonek. Nieopodatkowana jest zaś działalność podstawowa, która stanowi ponad 90% przychodów LP, czyli sprzedaż drewna. LP płacą ponadto gminom symboliczny podatek gruntowy od części drzewostanów - tzw. podatek leśny. Tereny leśne będące akurat w fazie odnowienia, czyli zmiany starych drzew na nowe są z tego podatku zwolnione, z czego LP korzystają wydłużając ten okres przez np. sadzenie młodych drzew jeszcze gdy przez wiele lat stoją obok stare.

No i przez LP przepływa VAT, uiszczany de facto przez nabywców drewna. LP podkreślają, że płacą duże podatki, bo wliczają do tego właśnie ten VAT. Ale tu zasada jest taka: Vat jest doliczony do ceny drewna, i płaci go kupiec drewna. LP te pieniądze potem przekazują do Skarbu Państwa, ale to ciągle są pieniądze zapłacone przez kupca drewna, a nie LP.

I teraz referendum. Wniosek o referendum złożyło w maju 2014 roku PiS. Wniosek poparty został w sumie ok. 3 mln podpisów. Motorem ich zbierania był Jan Szyszko, dwukrotny minister środowiska w rządach PiS. Podpisy zbierano gównie w kościołach, dzięki wsparciu Radia Maryja. Trzeba tu jednak powiedzieć, że ludzie składali wówczas swój podpis sądząc, że ratują polskie lasy przed prywatyzacją, w domyśle, ich wycięciem. Ponadto składali podpis pod sprzeciwem wobec wyprzedaży polskiej ziemi cudzoziemcom.

LINK: Lista do podpisów o referendum

Tymczasem teraz prezydent Andrzej Duda, choć podpisy zbierane były przeciw prywatyzacji LP oraz wyprzedaży ziemi, złożył wniosek tylko o zadanie jednego pytania, o LP, i to nie wcale o ich prywatyzację. Zauważyły to też ogólnopolskie media:

Link

Jeżeli więc w referendum pojawi się pytanie ?Czy jest Pan/Pani za utrzymaniem dotychczasowego systemu funkcjonowania Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe?" wówczas odpowiedź TAK będzie oznaczała nie tyle sprzeciw wobec prywatyzacji LP, co zgodę na to, by LP nadal wydawały wszystko co zarobią na sprzedaży państwowego drewna, niewiele z tego oddając Państwu.

Dla wyjaśnienia: owszem, niedawno PO nakazała LP oddać 1,6 mld zł w ciągu dwóch lat, a potem oddawać 2% rocznie od przychodów ze sprzedaży drewna. Ale te 1,6 mld Lasy mogły dać korzystając głównie ze środków, które miały po prostu na koncie z lat ubiegłych, a te 2% daje w skali całych LP kwotę zupełnie niewielką.

Politycy nie korzystają w sprawie LP z rozwiązań, jakie z powodzeniem działają w innych krajach. Jak to tam wygląda? Od lat przykłady te pokazują FIRMYLESNE.pl:

Kilka linków sprzed lat:

http://www.firmylesne.pl/lista/uslugi-lesne/pokaz/zyski_do_budzetu,282

http://www.firmylesne.pl/lista/uslugi-lesne/pokaz/lasy_europy_placa_budzetowi,316

http://www.firmylesne.pl/lista/uslugi-lesne/pokaz/425_tys_euro_na_lesnika,1018

http://www.firmylesne.pl/lista/uslugi-lesne/pokaz/3072_tys_euro_na_lesnika,1020

Sposobów zmiany obecnej sytuacji jest wiele? Od miękkich, czyli zwiększenia kontroli społecznej nad LP, po twarde, czyli całkowitą zmianę systemu zarządzania państwowymi lasami.

Ten miękki sposób to np. powołanie jakiejś rady społecznej, złożonej z tzw. autorytetów, która miałaby kontrolować poczynania LP. Dziś co prawda działa Kolegium LP, ale jako ciało doradcze LP, bez żadnej mocy decyzyjnej. Zbiera się raz w roku by wysłuchać raportów LP ze swojej działalności. I nic więcej.

Ten twardy, to np. podział LP na dwie części:

• część gospodarcza LP jako osobna spółka Skarbu Państwa, której zadaniem jest odprowadzanie do tego państwa dywidendy i podatku dochodowego. Spółka LP SA podległa ministrowi skarbu
• część represyjno-kontrolna LP (inspekcja, straż, urządzanie) jako osobna budżetowa instytucja, sprawującą realną kontrolę nad działaniami owej spółki. Ta leśna policja podległa ministrowi środowiska
• do tego coś w rodzaju Rady Nadzorczej LP, złożonej z drzewiarzy, ekologów i ekonomistów - jako faktycznego ciała decydującego o wielkości pozyskania i wysokości dywidendy.

Wszystkie te pomysły, jaki i wiele innych, nie są nowe. Takie rozwiązania działają z powodzeniem chociażby w Skandynawii i krajach nadbałtyckich. Były już też zgłaszane w Polsce, (zwykle przed jakimiś wyborami), były dyskutowane w gronie zaznajomionych z branż ekspertów. Póki co jednak Lasy same wyznaczają zasady prowadzenia gospodarki leśnej (w tym zasady swojego wynagradzania, kontraktowania usług leśnych i zasady sprzedaży drewna), same prowadzą ową gospodarkę, i same kontrolują się z jej prowadzenia - zaś NIK ogranicza się jedynie do robienia wykresów z dostarczonych przez Lasy Państwowe tabelek. A Ministerstwo Środowiska nadzorujące teoretycznie LP wie tyle, ile mu LP powiedzą.

Tekst powstał na podstawie otrzymanych pytań i komentarzy, wypowiedzi medialnych i internetowych komentarzy w opisywanych sprawach.

Zobacz: NIK, Wajrak i referendum - część I