Urząd Dozoru Technicznego zajmuje się wieloma urządzeniami, ale w lesie obiektem zainteresowania inspektorów są głównie żurawie ? czyli, mówiąc ściślej ? mobilne urządzenia techniczne do prac przeładunkowych.

Dozorowi technicznemu podlegają urządzenia określone Ustawą o dozorze technicznym z dnia 21 grudnia 2000 roku, wymienione w art. 14. 1., z wyłączeniem urządzeń opisanych w art. 15. 1. One wymagają ze strony UDT decyzji zezwalającej na eksploatację.

? Użytkujący powinien zgłosić urządzenie do badania przed rozpoczęciem pracy ? podkreśla Natalia Rostkowska, rzecznik prasowy UDT.

Wspomniane wyżej badanie ma potwierdzić zdatność urządzenia do bezpiecznej pracy. Jest ono wykonane przez producenta, a więc przy zakupie nowej maszyny nie musimy wykonywać go sami ? pakiet dokumentów zawiera również dokumentację do przedstawienia w UDT podczas rejestracji nowego urządzenia. Dopiero kolejne kontrole przeprowadzane są przez osobę posiadającą uprawnienia konserwatora oraz przez inspektora UDT.

Klient kupujący urządzenie zawierające żuraw podlegający dozorowi UDT powinien otrzymać od sprzedawcy maszyny dokumentację pozwalającą mu na zarejestrowanie urządzenia w Urzędzie.

Test bezpiecznej pracy

Inspektor UDT co pewien czas sprawdza maszynę i wykonuje kompletne badania techniczne. Akceptowalny poziom bezpieczeństwa również jest określony w ustawie.

Badanie techniczne sprawdza prawidłowość instalacji żurawia, zgodnej z jego instrukcją eksploatacji. Przeprowadzana jest próba funkcjonowania z obciążeniem, dzięki czemu kontrolowane są również elementy sterujące.

Najważniejszym elementem kontroli są oczywiście systemy bezpieczeństwa. Ogólnie rzecz ujmując, wszystkie podzespoły muszą działać prawidłowo.

Dotyczy to także elementów, które zużywają się w sposób naturalny podczas korzystania z urządzenia ? łożysk, gumowych uszczelek, itp. Użytkujący ma obowiązek zadbać o ich dobry stan (czyli najczęściej po prostu wymieniać je w odpowiednim czasie), by podczas kontroli wszystko było zgodne z instrukcją użytkownika.

Jeśli wynik testu jest negatywny, UDT wydaje decyzję wstrzymującą eksploatację urządzenia do czasu wykonania przez użytkownika zaleceń inspektora. Chodzi o usunięcie usterek technicznych, które mogą stwarzać zagrożenie dla zdrowia lub życia podczas pracy.

Potem można ponownie zgłosić urządzenie do badania. Jest to bezpośrednia interpretacja art. 18. 1. wspomnianej wcześniej ustawy.

A co, jeśli usterka powstanie między jedną a drugą kontrolą z UDT?

Wówczas użytkownik ma obowiązek zgłosić takie zdarzenie do Urzędu (zgodnie z Ustawą, ?niezwłocznie zgłosić?, a więc nie ma mowy o dokończeniu dnia pracy). W takiej sytuacji konieczna jest naprawa i kontrola stwierdzająca zdatność do użytkowania.

Inspektorzy, konserwatorzy i operatorzy

Zadaniem inspektora UDT jest przeprowadzenie okresowej kontroli.

Wykonuje ją na mocy upoważnienia wydanego przez oddział UDT oraz legitymacji służbowej. Ten sam inspektor sprawdza kompetencje operatora maszyny i konserwatora, na mocy Ustawy o dozorze technicznym.

Szczegóły dotyczące przebiegu takiego testu określa Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 18 lipca 2001 roku w sprawie sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych.

Zarówno operator, który tylko pracuje na żurawiu, jak i konserwator, który dodatkowo może przeprowadzać okresowe kontrole żurawia, muszą posiadać uprawnienia kategorii IIż, czyli na kategorię żurawi stacjonarnych, przewoźnych, przenośnych i samojezdnych (szczegóły można znaleźć na stronie UDT oraz we wspomnianej wcześniej Ustawie).

Oczywiście konserwatorem może też być sam operator, wystarczy że skończy, poza kursem operatorskim, także kurs konserwatorski. Wówczas będzie mógł sam dokonywać badan doraźnych, i nie trzeba będzie płacić za to osobie z zewnątrz.

Praktyka jest często taka, że firma leśna mająca maszyny z żurawiami podlegającymi UDT płaci osobie z uprawnieniami konserwatorskimi za ?opiekę?, czyli prowadzenie dokumentacji maszyn, przeprowadzanie okresowych badań. Za taką ?opiekę?, jak informuje nas jeden z katowickich przedsiębiorców leśnych, wychodzi od 100 do 150 złotych za miesiąc.

Od osoby odpowiedzialnej za sprzęt wymaga się wiedzy i umiejętności określonych wspomnianym wcześniej rozporządzeniem.

Operator lub konserwator żurawia, który chce podejść do egzaminu składa wniosek do lokalnego oddziału UDT. Komisja wyznacza dla niego termin: kolejno następuje egzamin ustny z wiedzy teoretycznej oraz egzamin praktyczny.

Czytaj także:

O Urzędzie Dozoru Technicznego cz. 2

Tekst: Michał Procner